Co to jest terapia DBT?

Terapia dialektyczno-behawioralna (Dialectical Behavior Therapy, DBT) należy do podejść tzw. trzeciej fali terapii poznawczo-behawioralnej. Została opracowana z myślą o osobach, które: 

• intensywnie odczuwają emocje i mają trudność z ich regulacją
• zmagają się z impulsywnymi zachowaniami (np. autoagresja, wybuchy złości, zachowania ryzykowne),
• doświadczają poczucia pustki, 
• często przeżywają kryzysy w relacjach.

DBT łączy terapię indywidualną, trening umiejętności oraz wsparcie między sesjami, żeby pomóc pacjentowi realnie zmienić swoje życie – krok po kroku, z poszanowaniem własnych granic i możliwości.

 

Na czym polega terapia DBT?

Terapia DBT opiera się na dwóch filarach:

1. Akceptacja – uczenie się, jak rozumieć swoje emocje i doświadczenia bez oceniania siebie.
2. Zmiana – stopniowe wprowadzanie konkretnych strategii, które pomagają inaczej reagować w trudnych sytuacjach.

W praktyce oznacza to:

• regularne sesje indywidualne z terapeutą DBT,
• analizę konkretnych sytuacji z życia (analizy łańcuchowe) – od bodźca do reakcji,
• wspólne szukanie innych, bardziej wspierających sposobów reagowania,
• pracę własną między sesjami (np. karty samoobserwacji, monitorowanie emocji, wdrażanie umiejętności z treningu).

DBT jest podejściem ustrukturyzowanym – ma jasny plan, konkretne cele i narzędzia, z których pacjent uczy się korzystać na co dzień, a nie tylko „rozmawia o problemach”.

 

Czym jest trening umiejętności DBT?

Trening umiejętności DBT to forma zajęć grupowych (maksymalnie w 12-osobowych grupach), podczas których pacjenci uczą się konkretnych strategii radzenia sobie z emocjami i trudnymi sytuacjami. To trochę „szkoła umiejętności życiowych” – z podręcznikiem, ćwiczeniami i praktyką.

 

Trening obejmuje cztery główne moduły:

1. Uważność (mindfulness)

• bycie tu i teraz, bez oceniania siebie,
• lepsze rozumienie własnych myśli, emocji i sygnałów z ciała.

 

2, Radzenie sobie w kryzysie (tolerancja dyskomfortu)

• co robić, kiedy napięcie jest bardzo wysokie,
• jak przetrwać kryzys bez podejmowania działań autodestrukcyjnych,
• zestaw technik „pierwszej pomocy psychicznej”.

 

3. Regulacja emocji

• jak rozpoznawać i nazywać emocje,
• jak zmniejszać ich intensywność,
• jak wzmacniać emocje przyjemne i motywujące.

 

4. Skuteczność interpersonalna

• jak stawiać granice,
• jak prosić o pomoc,
• jak dbać o relacje, nie rezygnując z własnych potrzeb.

 

Trening prowadzą doświadczeni terapeuci DBT, a uczestnicy:

• otrzymują zestaw materiałów,
• ćwiczą umiejętności na zajęciach,
• między spotkaniami wdrażają je w codziennym życiu,
• otrzymują zestaw materiałów wspierających pracę terapeutyczną podczas sesji i między nimi.

Terapia indywidualna i trening umiejętności uzupełniają się – dlatego rekomendujemy korzystanie z obu form równolegle.

 

Dla kogo rekomendowana jest terapia DBT?

Pierwotnie DBT została opracowana z myślą o osobach z zaburzeniami osobowości typu borderline,  które na co dzień zmagają się z poważnymi trudnościami z regulacją emocji. Z czasem, badania i praktyka kliniczna wykazały, że DBT jest skuteczna w szerszym spektrum problemów psychicznych, m.in.:

• nawracających myślach samobójczych i zachowaniach autoagresywnych,
• zaburzeniach osobowości z towarzyszącą niestabilnością emocji,
• zaburzeniach odżywiania (np. bulimia, kompulsywne objadanie się),
• nadużywaniu substancji psychoaktywnych i innych zachowaniach nałogowych,
• zaburzeniach nastroju z wysoką impulsywnością,
• ADHD z wyraźnymi trudnościami w regulacji emocji,

Terapia DBT jest szczególnie pomocna, gdy:

• emocje są „zbyt silne” i „zbyt szybkie”,
• trudno jest przerwać napady złości, wstydu, lęku,
• w relacjach często pojawiają się poczucie odrzucenia i konflikty, co może skutkować nagłym zrywaniem kontaktu
• utrzymujące się problemy emocjonalne wywołują  poczucie beznadziei albo „utknięcia w chaosie”.

 

Dlaczego DBT jest skuteczna?

DBT jest terapią opartą na dowodach naukowych. Oznacza to, że:

• jej skuteczność była wielokrotnie badana w dużych grupach pacjentów,
• powstała jako odpowiedź na realne potrzeby osób, które nie znajdowały poprawy w innych formach terapii,
• rozwija się, bazując na wynikach nowych badań (np. protokoły DBT dedykowane nastolatkom, parom, osobom uzależnionym),

Elementy, które zwiększają skuteczność DBT:

1. Jasna struktura i cele
   Pacjent i terapeuta dokładnie wiedzą, nad czym pracują: zmniejszenie zachowań wysokiego ryzyka, poprawa relacji, lepsza regulacja emocji, zwiększenie jakości życia.

2. Połączenie akceptacji i zmiany
   Zamiast przekazu: „Musisz się zmienić” – DBT mówi:
   „Twoje emocje mają sens, biorąc pod uwagę to, co przeżyłeś, a jednocześnie możemy znaleźć sposoby, żebyś cierpiał mniej”.

3. Uczenie konkretnych umiejętności
   Pacjent nie dostaje wyłącznie wglądu, ale też narzędzia: co dokładnie mogę zrobić, kiedy czuję, że tracę kontrolę?

4. Generalizacja do życia codziennego
   Dzięki treningowi, pracy własnej i i kontaktowi z terapeutą między sesjami (w klasycznym DBT – coaching telefoniczny) umiejętności „wychodzą z gabinetu” do realnych sytuacji.

 

DBT – dowody naukowe

Terapia DBT została opracowana przez Marshę Linehan i od lat 80. jest intensywnie badana w różnych krajach.
Wyniki badań pokazują m.in., że u osób korzystających z DBT:

• zmniejsza się liczba prób samobójczych i zachowań autoagresywnych 1)
• maleje liczba hospitalizacji psychiatrycznych 1),
• zmniejsza się  impulsywność i częstość  ryzykownych zachowań,2)
• poprawia się funkcjonowanie w relacjach i w pracy 3),
• rośnie ogólna jakość życia i poczucie sensu 4).

DBT jest dziś uznawana za złoty standard w pracy z silnie wyrażoną dysregulacją emocjonalną.Została włączona do wytycznych wielu towarzystw naukowych (m.in amerykańskich5), brytyjskich6) i szwedzkich7))jako rekomendowana forma terapii w przypadku:

• zaburzeń osobowości typu borderline,
• występowania zachowań samouszkadzających, jako sposobu radzenia sobie z napięciem i trudnymi emocjami
• złożonych problemów związanych z regulacją emocji.

 

Terapia DBT w naszej Klinice – jak pracujemy?

W naszej Klinice oferujemy:

• terapię indywidualną w nurcie DBT – prowadzoną przez przeszkolonych terapeutów,
• grupowy trening umiejętności DBT – cykl spotkań, podczas których uczestnicy uczą się konkretnych narzędzi i ćwiczą je w bezpiecznych warunkach,
• plan leczenia dostosowany do potrzeb – uwzględniający historię pacjenta, aktualne ryzyko samouszkodzeń, współwystępujące trudności (np. depresja, ADHD, zaburzenia odżywiania).

Pracujemy w oparciu o:

• aktualne protokoły DBT,
• stałą superwizję,
• współpracę zespołu terapeutów DBT (tzw. konsultacje zespołu).

 

Czy terapia DBT jest dla Ciebie?

Terapia DBT może być dobrym wyborem, jeśli:

• masz poczucie, że Twoje emocje często wymykają się spod kontroli,
• w stanach silnych emocji zdarza Ci się robić rzeczy, których później żałujesz (w relacjach, w pracy, w zachowaniu wobec siebie),
• doświadczasz myśli samobójczych, autoagresji, zachowań ryzykownych,
• wcześniej korzystałeś_aś z pomocy, ale nie przyniosła ona trwałej zmiany,
• chcesz nauczyć się konkretnych strategii radzenia sobie, a nie tylko „rozmawiać o problemach”.

 

Jak zapisać się na terapię DBT lub trening umiejętności?

Jeśli czujesz, że DBT może być dla Ciebie:

1. 1. Umów się na konsultację wstępną z jednym z naszych terapeutów DBT.
   2. Wspólnie ocenimy Twoje potrzeby, poziom bezpieczeństwa i dopasowanie do programu DBT.
   3. Zaproponujemy ścieżkę pracy: terapię indywidualną, udział w treningu umiejętności lub łączenie obu form.

 

📩 Skontaktuj się z nami: info@keylinic.pl
📞 Numery telefonów:
+48 576 250 700 – Recepcja Aleje Jerozolimskie 133/162
+48 795 666 523 – Recepcja ul. Nowogrodzka 47A

FAQ – najczęstsze pytania o DBT

Czy DBT jest terapią tylko dla osób z zaburzeniem osobowości typu borderline?
Nie. Choć powstała z myślą o osobach z zaburzeniem osobowości z pogranicza, jej skuteczność potwierdzono także w innych trudnościach związanych z regulacją emocji.

Czy muszę brać udział w grupie, jeśli nie lubię grup?
Trening umiejętności jest ważnym elementem DBT, ale każda sytuacja jest indywidualnie omawiana z terapeutą. Wspólnie decydujemy, jaka forma będzie dla Ciebie realnie pomocna i bezpieczna.

Jak długo trwa terapia DBT?
Klasyczny program trwa około 12 miesięcy, ale czas terapii zależy od Twoich potrzeb, celów i dynamiki pracy.

Czy DBT zastępuje leczenie psychiatryczne?
Nie. W wielu przypadkach DBT jest prowadzona równolegle z leczeniem farmakologicznym. Nasi terapeuci współpracują z lekarzami psychiatrami, gdy jest to potrzebne.

1) Linehan MM i wsp. Two-year randomized controlled trial and follow-up of dialectical behavior therapy vs therapy by experts for suicidal behaviors and borderline personality disorder. Arch Gen Psychiatry. 2006 Jul;63(7):757-66.

2) Verheul R i wsp. Dialectical behaviour therapy for women with borderline personality disorder: 12-month, randomised clinical trial in The Netherlands. Br J Psychiatry. 2003 Feb;182:135-40.

3) Huntjens A i wsp. Secondary effects of dialectical behaviour therapy on social functioning, quality of life, and autism traits in autistic adults with suicidality. Autism. 2025 May;29(5):1333-1345.

4) Zhang Z i wsp.Dialectical behavioral therapy for adult attention deficit/hyperactivity disorder: A meta-analysis of randomized controlled trials. Psychiatry Res. 2025 Sep;351:116551.

5) American Psychiatric Association. (2023). Practice Guideline for the Treatment of Patients With Borderline Personality Disorder. American Psychiatric Association Publishing.

6) National Institute for Health and Care Excellence. (2009). Borderline personality disorder: Recognition and management (Clinical guideline CG78). NICE.

7) Liljedahl, S. I., Westling, S., & Hellner, C. (2016). Clinical Guidelines for Deliberate Self-Harm, Non-Suicidal Self-Injury & Borderline Personality Disorder. Nationella Självskadeprojektet